Płeć dziecka na USG: Kiedy widać chłopca lub dziewczynkę?

Poznanie płci dziecka to jeden z najbardziej ekscytujących momentów dla przyszłych rodziców podczas ciąży. Wiedza, czy spodziewasz się chłopca czy dziewczynki, pozwala lepiej przygotować się na powitanie nowego członka rodziny. Kiedy jednak można z pewnością określić płeć dziecka na USG? W którym tygodniu ciąży narządy płciowe są już wystarczająco wykształcone, aby lekarz mógł je prawidłowo zidentyfikować? W tym artykule znajdziesz kompleksowe informacje na temat rozpoznawania płci dziecka podczas badań ultrasonograficznych.

Kiedy można poznać płeć dziecka na USG?

Rozpoznanie płci dziecka na USG jest możliwe w różnych etapach ciąży, jednak dokładność tej oceny zmienia się wraz z rozwojem płodu. Pierwsze próby określenia płci mogą być podejmowane już około 12. tygodnia ciąży, jednak w tym okresie narządy płciowe są jeszcze słabo rozwinięte, co sprawia, że ocena może być niepewna [1].

Najbardziej wiarygodne wyniki uzyskuje się między 18. a 22. tygodniem ciąży podczas rutynowego badania ultrasonograficznego, zwanego również badaniem połówkowym. W tym czasie narządy płciowe są już na tyle rozwinięte, że doświadczony lekarz może z dużym prawdopodobieństwem określić, czy to chłopiec czy dziewczynka [2].

Warto pamiętać, że na dokładność określenia płci wpływa wiele czynników, takich jak:

• Doświadczenie lekarza wykonującego badanie
• Jakość aparatu USG
• Ułożenie dziecka podczas badania
• Budowa ciała matki
• Ilość płynu owodniowego

Rozwój narządów płciowych w ciąży

Aby zrozumieć, kiedy można rozpoznać płeć dziecka, warto poznać proces rozwoju narządów płciowych podczas ciąży. Do około 7. tygodnia ciąży zarodki męskie i żeńskie rozwijają się identycznie pod względem narządów płciowych [3].

Pierwszy trymestr (1-13 tydzień)

W pierwszym trymestrze ciąży narządy płciowe zewnętrzne chłopców i dziewczynek wyglądają niemal identycznie. Dopiero po 7. tygodniu ciąży uruchamiają się procesy odpowiedzialne za różnicowanie płci. Warto wiedzieć, że płeć żeńska rozwija się jako podstawowa, a płeć męska tylko w sytuacji pojawienia się czynników determinujących płeć męską, które znajdują się na chromosomie Y [4].

USG w 12. tygodniu ciąży – narządy płciowe są jeszcze słabo zróżnicowane

Drugi trymestr (14-27 tydzień)

W drugim trymestrze narządy płciowe stają się bardziej wyraźne. U chłopców penis i moszna są już widoczne, a u dziewczynek formują się wargi sromowe i łechtaczka. Około 20. tygodnia ciąży różnice są już na tyle wyraźne, że doświadczony lekarz może z dużą pewnością określić płeć dziecka [5].

USG w 20. tygodniu ciąży – widoczne narządy płciowe męskie

Trzeci trymestr (28-40 tydzień)

W trzecim trymestrze narządy płciowe są już w pełni uformowane. Jednak paradoksalnie, określenie płci może być trudniejsze ze względu na ograniczoną przestrzeń w macicy i pozycję dziecka, które często jest ułożone w sposób utrudniający obserwację narządów płciowych [6].

Jak rozpoznaje się płeć dziecka na USG?

Rozpoznanie chłopca

U chłopców charakterystycznym obrazem jest tzw. „znak żółwia” lub „znak trzech linii”, gdzie widoczny jest penis i moszna. Narządy płciowe męskie są wypukłe i wystające, co ułatwia ich identyfikację. Już w 14-16 tygodniu ciąży doświadczony lekarz może zauważyć te struktury, jednak pewniejsza ocena jest możliwa od 18. tygodnia [7].

USG ukazujące narządy płciowe męskie – „znak żółwia”

Rozpoznanie dziewczynki

U dziewczynek charakterystyczny jest tzw. „znak hamburger” lub „znak trzech linii”, gdzie widoczne są wargi sromowe i łechtaczka tworzące trzy równoległe linie. Narządy płciowe żeńskie są mniej wypukłe, co czasem utrudnia ich identyfikację. Pewniejsza ocena jest możliwa od 18-20. tygodnia ciąży [8].

USG ukazujące narządy płciowe żeńskie – „znak hamburger”

Warto pamiętać, że rozpoznanie płci dziecka na USG nie jest głównym celem badania ultrasonograficznego. Priorytetem jest ocena prawidłowego rozwoju płodu, jego narządów wewnętrznych oraz wykluczenie ewentualnych wad rozwojowych. Określenie płci jest dodatkową informacją, którą lekarz może przekazać rodzicom, jeśli jest to możliwe [9].

Od czego zależy płeć dziecka?

Płeć dziecka jest determinowana genetycznie w momencie zapłodnienia. Za płeć odpowiedzialne są chromosomy płciowe: X i Y. Kobieta posiada dwa chromosomy X (XX), natomiast mężczyzna ma jeden chromosom X i jeden Y (XY) [10].

Podczas zapłodnienia komórka jajowa matki, która zawsze niesie chromosom X, łączy się z plemnikiem ojca, który może nieść chromosom X lub Y. Jeśli komórkę jajową zapłodni plemnik z chromosomem X, urodzi się dziewczynka (XX). Jeśli zapłodni ją plemnik z chromosomem Y, urodzi się chłopiec (XY) [11].

To oznacza, że to ojciec determinuje płeć dziecka, ponieważ to jego plemniki niosą zarówno chromosomy X, jak i Y. Matka zawsze przekazuje chromosom X. Proces ten jest całkowicie losowy – każdy plemnik ma równe szanse na zapłodnienie komórki jajowej, co daje teoretycznie 50% szans na poczęcie chłopca i 50% szans na poczęcie dziewczynki [12].

Dokładność określania płci dziecka na USG

Dokładność określania płci dziecka na USG zależy od wielu czynników i zmienia się wraz z postępem ciąży. Oto przybliżona dokładność w różnych etapach ciąży [14]:

Pomimo wysokiej dokładności badań USG w drugim i trzecim trymestrze, zdarzają się pomyłki w określaniu płci dziecka. Najczęstsze przyczyny błędów to [15]:

• Nieodpowiednie ułożenie dziecka podczas badania
• Pępowina między nogami dziecka, która może być mylnie zinterpretowana jako narządy płciowe męskie
• Zbyt wczesne badanie, gdy narządy płciowe nie są jeszcze w pełni rozwinięte
• Otyłość matki, która może utrudniać uzyskanie wyraźnego obrazu
• Mała ilość płynu owodniowego

Inne metody określania płci dziecka

Badania genetyczne (NIPT)

Nieinwazyjne testy prenatalne (NIPT) to badania krwi matki, które mogą określić płeć dziecka już od 10. tygodnia ciąży z dokładnością powyżej 99%. Testy te wykrywają fragmenty DNA płodu krążące we krwi matki, w tym chromosomy płciowe. Są one jednak kosztowne i zazwyczaj wykonywane głównie w celu wykrycia wad genetycznych, a nie tylko określenia płci [16].

Amniopunkcja i biopsja kosmówki

Są to inwazyjne badania prenatalne, które pozwalają na określenie płci dziecka z niemal 100% pewnością. Amniopunkcja wykonywana jest zwykle między 15. a 20. tygodniem ciąży, a biopsja kosmówki między 10. a 13. tygodniem. Ze względu na ryzyko powikłań, badania te przeprowadza się tylko w przypadku podejrzenia wad genetycznych, a nie w celu określenia płci [17].

Domowe metody i przesądy

Istnieje wiele domowych metod i przesądów dotyczących określania płci dziecka, takich jak kształt brzucha, zachcianki żywieniowe czy tętno płodu. Warto jednak pamiętać, że metody te nie mają naukowego potwierdzenia i ich skuteczność nie przekracza przypadkowego zgadywania (50%) [18].

Medyczne znaczenie określania płci dziecka

Z medycznego punktu widzenia, określenie płci dziecka najczęściej nie jest konieczne dla monitorowania prawidłowego przebiegu ciąży. Istnieją jednak sytuacje, w których wiedza o płci dziecka może mieć znaczenie diagnostyczne [19]:

Choroby genetyczne związane z płcią

Niektóre choroby genetyczne są związane z płcią, np. hemofilia czy dystrofia mięśniowa Duchenne’a, które dotykają głównie chłopców. W rodzinach z historią takich chorób, określenie płci może być ważne dla dalszej diagnostyki [20].

Ciąże mnogie

W przypadku ciąż bliźniaczych, określenie płci może pomóc w diagnostyce potencjalnych powikłań. Niektóre problemy, jak zespół przetoczenia między bliźniętami (TTTS), występują tylko w ciążach jednojajowych, gdzie płcie są zawsze takie same [21].

Wady rozwojowe narządów płciowych

W rzadkich przypadkach, gdy istnieje podejrzenie wad rozwojowych narządów płciowych, dokładna ocena płci anatomicznej i genetycznej może być kluczowa dla planowania dalszego postępowania medycznego [22].

Psychologiczne aspekty poznania płci dziecka

Decyzja o poznaniu płci dziecka przed narodzinami jest kwestią indywidualną. Dla wielu rodziców wiedza o płci dziecka pomaga w nawiązaniu emocjonalnej więzi z nienarodzonym jeszcze maluchem, ułatwia wybór imienia i przygotowanie wyprawki. Inni wolą zachować element niespodzianki do dnia porodu [23].

Preferencje dotyczące płci

Niektórzy rodzice mogą mieć preferencje dotyczące płci dziecka, co jest naturalnym zjawiskiem. Ważne jest jednak, aby przygotować się emocjonalnie na możliwość, że płeć dziecka może być inna niż oczekiwana. Psychologowie podkreślają, że po narodzinach dziecka takie preferencje zazwyczaj szybko ustępują miejsca bezwarunkowej miłości do noworodka [24].

Gender Reveal Party

W ostatnich latach popularne stały się przyjęcia z okazji ujawnienia płci dziecka (Gender Reveal Party), podczas których rodzice w kreatywny sposób ogłaszają płeć dziecka rodzinie i przyjaciołom. Jest to forma celebracji ważnego etapu ciąży, choć niektórzy decydują się zachować tę informację tylko dla siebie [25].

Źródła

1. [1] Woodward P.J., Kennedy A., Sohaey R., „Diagnostic Imaging: Obstetrics”, Amirsys, 2011. https://www.elsevier.com/books/diagnostic-imaging-obstetrics/woodward/978-1-931884-71-6
2. [2] Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników, „Rekomendacje dotyczące diagnostyki prenatalnej”, 2020. https://www.ptgin.pl/rekomendacje-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow
3. [3] Moore K.L., Persaud T.V.N., Torchia M.G., „The Developing Human: Clinically Oriented Embryology”, Elsevier, 2019. https://www.elsevier.com/books/the-developing-human/moore/978-0-323-61112-4
4. [4] Schoenwolf G.C., Bleyl S.B., Brauer P.R., Francis-West P.H., „Larsen’s Human Embryology”, Elsevier, 2021. https://www.elsevier.com/books/larsens-human-embryology/schoenwolf/978-0-323-60863-6
5. [5] Malinowski M., „Chłopiec czy dziewczynka?”, 2021. https://marianmalinowski.pl/ciaza/chlopiec-czy-dziewczynka/
6. [6] Bajum.pl, „W którym tygodniu ciąży można poznać płeć dziecka – kiedy widać płeć dziecka na USG?”, 2024. https://bajum.pl/blog/w-ktorym-tyg-ciazy-mozna-poznac-plec
7. [7] Efrat Z., Akinfenwa O.O., Nicolaides K.H., „First-trimester determination of fetal gender by ultrasound”, Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 1999. https://obgyn.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1469-0705.1999.13050305.x
8. [8] Nivea.pl, „Jak i kiedy można poznać płeć dziecka?”, 2023. https://www.nivea.pl/artykuly/pielegnacja-dzieci-i-niemowlat/plec-dziecka
9. [9] Kearin M., Pollard K., Garbett I., „Accuracy of sonographic fetal gender determination: predictions made by sonographers during routine obstetric ultrasound scans”, Australasian Journal of Ultrasound in Medicine, 2014. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/j.2205-0140.2014.tb00109.x
10. [10] Alberts B., Johnson A., Lewis J., et al., „Molecular Biology of the Cell”, Garland Science, 2017. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21054/